Tỉnh / Thành phố

Tỉnh

Tên địa danh

Gia Lai

Dân số (Tháng 6/2025)

3.583.693 người


Tổng quan

Gia Lai – từ biển xanh đến đại ngàn hùng vĩ – là bản hòa ca kỳ vĩ của thiên nhiên, văn hóa và khát vọng vươn mình. Sau dấu mốc mở rộng địa giới hành chính, vùng đất cao nguyên không chỉ lớn thứ hai cả nước về diện tích, mà còn mở ra một không gian du lịch hiếm có: nơi đại dương trong xanh gặp gỡ núi rừng trùng điệp, nơi di sản giao hòa cùng nhịp sống hiện đại.

Phía Đông, 134 km bờ biển trải dài ôm lấy những danh thắng như Kỳ Co, Eo Gió, Hòn Khô – nơi biển xanh, cát trắng và nắng vàng dệt nên khúc tình ca bất tận. Hệ đầm phá như Đầm Thị Nại, Cồn Chim vẫn vẹn nguyên hệ sinh thái phong phú. Trên nền thiên nhiên ấy, những cụm tháp Chăm trầm mặc, di tích triều Tây Sơn, võ cổ truyền và nghệ thuật Bài chòi được UNESCO vinh danh tiếp nối mạch nguồn lịch sử, làm nên chiều sâu văn hóa đặc sắc.

Ngược lên phía Tây, cao nguyên bazan mở ra một thế giới khác – mênh mang, hùng vĩ và đậm bản sắc. Huyền thoại Biển Hồ, sắc hoa rực rỡ trên núi lửa Chư Đăng Ya, vẻ nguyên sơ của thác K50 hay rừng già Kon Ka Kinh… tất cả tạo nên bức tranh đại ngàn đầy mê hoặc. Trong âm vang cồng chiêng của người Bahnar, Jrai, giữa hương cà phê cao nguyên và vị nồng rượu cần, du khách tìm thấy một Gia Lai chân thực, nồng hậu và sâu lắng.

Hành trình từ biển đến núi giờ đây được kết nối thuận tiện, mở ra mô hình “một hành trình – hai trải nghiệm”. Buổi sáng đắm mình giữa làn nước trong xanh, buổi chiều chinh phục núi lửa, tối hòa vào không gian lễ hội – tất cả chỉ trong một chuyến đi. Gia Lai đang kiến tạo một hệ sinh thái du lịch đa dạng: từ nghỉ dưỡng biển, sinh thái – khám phá, du lịch cộng đồng, nông nghiệp, ẩm thực bản địa đến thể thao, tâm linh và điện ảnh.

Gia Lai – Đại ngàn chạm biển xanh.

FLC Quy Nhon Beach & Golf Resort
FLC Quy Nhon Beach & Golf Resort
FLC Quy Nhon Beach & Golf Resort

Những địa điểm không thể bỏ qua

Vườn Quốc Gia Kon Ka Kinh & Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Kon Chư Răng

Vườn quốc gia Kon Ka Kinh cách Pleiku khoảng 60km về phía Đông Bắc, là điểm đến tiêu biểu của du lịch sinh thái và trekking tại Gia Lai. Sở hữu địa hình đa dạng cùng hệ sinh thái rừng nguyên sinh phong phú, nơi đây hội tụ nhiều loài động, thực vật quý hiếm đặc trưng của dãy Trường Sơn. Với cảnh quan hùng vĩ, khí hậu trong lành và giá trị đa dạng sinh học nổi bật, Kon Ka Kinh là một trong 27 vườn quốc gia của khu vực Đông Nam Á được công nhận là Di sản ASEAN, khẳng định vị thế quan trọng trên bản đồ du lịch sinh thái khu vực.

Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng rộng gần 15.900 ha, là “viên ngọc xanh” của đại ngàn Gia Lai. Được thiên nhiên ưu đãi với hệ sinh thái rừng nhiệt đới phong phú, nơi đây còn sở hữu cảnh quan sông suối, thác ghềnh hùng vĩ bậc nhất. Hệ thống thác nước tại đây được xếp vào bậc nhất quốc gia, với 12 ngọn thác cao trên 10m, nổi bật là Thác K50 (thác Hang Én) đổ xuống giữa vách đá dựng đứng, tạo nên khung cảnh ngoạn mục. Vẻ đẹp hoang sơ cùng hệ sinh thái đa dạng khiến Kon Chư Răng trở thành điểm đến lý tưởng cho các hành trình trekking, khám phá rừng sâu và trải nghiệm du lịch sinh thái giữa thiên nhiên nguyên sơ.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Cụm Danh Thắng Chư Nâm – Chư Đăng Ya - Biển Hồ

Núi Chư Nâm

Núi Chư Nâm cao 1.472m so với mực nước biển, được mệnh danh là “nóc nhà phía Tây” của cao nguyên, cách trung tâm Pleiku khoảng 30km, được xem là một trong những điểm trekking hấp dẫn nhất trên bản đồ du lịch Gia Lai, là điểm hẹn lý tưởng cho những ai yêu thích chinh phục và khám phá thiên nhiên. Từ đỉnh núi, du khách có thể chiêm ngưỡng toàn cảnh Biển Hồ xanh thẳm, vẻ đẹp hùng vĩ của Núi lửa Chư Đang Ya hay mặt nước yên ả của hồ Tân Sơn phía xa. Chư Nâm hấp dẫn khách du lịch cả mùa khô lẫn mùa mưa bởi vẻ đẹp kỳ vĩ và huyền ảo, đặc biệt là vào mùa săn mây hay mùa hoa dã quỳ.

Núi Lửa Chư Đang Ya

Núi lửa Chư Đang Ya cách trung tâm Pleiku hơn 25km, là dấu tích miệng núi lửa đã tắt với hình phễu đặc trưng, bao phủ bởi những ruộng khoai lang, bí đỏ và dong riềng xanh mướt trên nền đất đỏ bazan màu mỡ. Vào mùa khô Tây Nguyên (tháng 10-12), sắc vàng dã quỳ rực rỡ phủ kín sườn núi, tạo nên cảnh quan ấn tượng. Lễ hội “Hoa Dã quỳ – Núi lửa Chư Đang Ya” tổ chức thường niên vào trung tuần tháng 11, mang đến chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc như: biểu diễn cồng chiêng, dệt thổ cẩm, đan lát, tạc tượng, các trò chơi dân gian, môn thể thao truyền thống, leo núi trải nghiệm, thả kinh khí cầu, bay dù lượn, hội chợ nông sản, ẩm thực, đặc sản địa phương…

Biển Hồ

Biển Hồ (hồ Tơ Nưng, Ia Nueng, Tum Tơnueng…) là dấu tích của miệng núi lửa đã tắt cách đây hàng triệu năm, là di chỉ khảo cổ học về dấu tích của cư dân thời tiền sử ở Gia Lai… được xếp hạng là di tích danh lam thắng cảnh quốc gia năm 1988. Mặt hồ xanh biếc giữa cao nguyên tạo nên cảnh quan thơ mộng, được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam bình chọn là một trong 5 hồ nước đẹp nhất Việt Nam (2014). Mỗi năm, Biển Hồ đón khoảng 150.000 lượt khách tham quan. Khu vực này được quy hoạch gắn với Núi lửa Chư Đang Ya thành Khu Du lịch Biển Hồ-Chư Đang Ya.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Thác Phú Cường

Thuộc xã Dun, cách Pleiku khoảng 45km về phía Đông Nam, thác Phú Cường từ lâu đã được mệnh danh là một trong những thác đẹp nhất của tỉnh Gia Lai bởi vẻ đẹp hoang sơ, quyến rũ, kỳ vĩ vốn có của tự nhiên. Với độ cao ngọn thác khoảng 45 mét, đây là điểm đến tham quan, nghỉ dưỡng hấp dẫn du khách. Thời điểm lý tưởng để tham quan thác Phú Cường vào khoảng tháng 9, tháng 10, đây là lúc dòng thác đẹp nhất vì sau những cơn mưa lớn, mực nước dâng cao, chảy xiết tạo ra từng vùng bọt tung trắng xoá. Vào những ngày nắng khoảng 15 giờ, nắng chiều kết hợp với dòng nước đổ thường tạo ra cầu vồng, du khách thường săn các bức ảnh đẹp tại thời điểm này.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Đài Kính Thiên – Dấu Ấn Triều Đại Tây Sơn

Đài Kính Thiên, thuộc Khu du lịch tâm linh Ấn Sơn (xã Bình Phú), nằm giữa vùng non nước hữu tình, mang vẻ đẹp linh thiêng, gắn với nhiều huyền tích về phong trào Tây Sơn.

Nhà Tây Sơn (1778 – 1802) là triều đại phong kiến oai hùng nhưng tồn tại ngắn ngủi trong lịch sử Việt Nam, nổi tiếng với phong trào khởi nghĩa nông dân đánh đổ các tập đoàn phong kiến cát cứ và những chiến công hiển hách chống ngoại xâm. Triều đại này do ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ (quê tại Tây Sơn, Gia Lai) lãnh đạo.

Đài Kính Thiên ở trên đỉnh cao nhất của Ấn Sơn, được xây dựng theo kiểu thức Đàn thiêng tế trời, tương truyền nơi đây từng ghi dấu bước ngoặt của ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ trước khi dựng nên sự nghiệp lớn. Những câu chuyện về long huyệt, kiếm lệnh khắc bốn chữ “Sơn hà xã tắc” càng làm tăng thêm sắc màu huyền thoại cho vùng đất. Hành trình về Ấn Sơn không chỉ là chuyến tham quan thắng cảnh mà còn là dịp tìm hiểu về lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Các Di Tích Văn Hoá Champa

Champa là một quốc gia cổ tồn tại từ năm 192 đến năm 1832. Trên vùng đất từng là kinh đô Vijaya của vương quốc Champa, Gia Lai hiện nay trở thành nơi lưu giữ kho tàng di sản kiến trúc Chăm Pa lớn nhất Việt Nam. Tại đây có hệ thống gồm 8 cụm tháp Chăm và 14 công trình gạch đá cổ, tạo nên một quần thể kiến trúc độc đáo và giàu giá trị lịch sử. Trong số đó, nổi bật nhất phải kể đến:

Thành Hoàng Đế

Tòa thành này trong lịch sử từng là kinh đô của vương quốc Champa với tên gọi Thành Đồ Bàn. Champa là quốc gia cổ được hình thành trên dải đất miền Trung Việt Nam từ thế kỷ II sau công nguyên. Trong quá trình tồn tại và phát triển của mình, vương quốc Champa đã nhiều lần dời đô, khi thì đóng đô ở phía Bắc Champa, lúc lại dời về phía Nam Champa. Trong khoảng thời gian từ thế kỷ XI đến thế kỷ XV, kinh đô Champa đóng ở Gia Lai (Thành Đồ Bàn). Di tích thành Hoàng Ðế mang nhiều ý nghĩa, giá trị văn hóa, lịch sử đặc biệt.

Tháp Dương Long

Tháp Dương Long (Tháp An Chánh, Tháp Bình An, Tháp Ngà) được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XII đầu thế kỷ XIII, là sự kết hợp hài hòa, giữa nghệ thuật kiến trúc Chămpa và Khmer. Cụm tháp này gồm ba tháp: Tháp giữa cao 42m, tháp Nam cao 36m và tháp Bắc cao 34m. Phần thân của các tháp xây bằng gạch, các góc được ghép bởi những tảng đá lớn chạm trổ công phu. Tháp Dương Long cao nhất trong các tháp Chăm còn lại ở Việt Nam, lối kiến trúc độc đáo, đặc biệt là các hoa văn, hoạ tiết được khắc tạc trực tiếp trên những tảng đá đồ sộ đặt ngay trên đỉnh tháp với nghệ thuật điêu khắc chạm trổ điêu luyện, các đường nét thể hiện vừa hoành tráng vừa lộng lẫy, vừa tinh tế mềm mại, những con vật và họa tiết trang trí vừa sống động chân thực, vừa huyền ảo kì bí, được đánh giá là một trong những tháp Chăm đẹp nhất Việt Nam.

Tháp Bánh Ít

Tháp Bánh Ít (tháp Bạc) có niên đại cuối thế kỷ XI-XII, là cụm các tháp Chămpa tiêu biểu, còn khá nguyên vẹn, là khu di tích đẹp, đặc sắc và còn lại nhiều tháp nhất, có giá trị văn hóa độc đáo trong kiến trúc của Việt Nam, được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 1982. Kiến trúc tháp thuộc phong cách chuyển tiếp từ phong cách Mỹ Sơn A1 sang phong cách Gia Lai. Tháp Bánh Ít gồm 4 kiến trúc tháp: Tháp cổng, tháp Bia, tháp chính và tháp Hỏa, xây trên một đồi núi đất đỏ, to, cao, hùng vĩ, uy nghi. Tháp chính cao 22m ở đỉnh đồi, nhìn từ xa giống như chiếc bánh ít lá gai, quanh tháp chính còn có ba tháp phụ, hình dáng thấp và nhỏ bé hơn. Mỗi tháp là một kiến trúc riêng biệt, trên đỉnh mỗi tháp đều có tượng thần Siva làm bằng đá. Di tích tháp Bánh Ít hội tụ nhiều nét kiến trúc khác nhau, là một trong những công trình đền tháp có quy mô lớn nhất còn lại của Vương triều Chămpa đang được các nhà nghiên cứu quan tâm.

Tháp Cánh Tiên

Tháp Cánh Tiên còn có tên gọi là tháp Đồng là một ngôi tháp nằm ở chính giữa thành Đồ Bàn xưa, nay thuộc phường An Nhơn, tỉnh Gia Lai. Được xây dựng vào khoảng thế kỷ XII. Điểm đặc biệt của tháp Cánh Tiên là phần phía ngoài các cột ốp, góc tường được ốp kín bằng các phiến đá sa thạch, có chạm khắc hoa văn dây xoắn, 4 góc trên các tầng tháp được trang trí hoa văn giống như cánh tiên bay lên. Tháp được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1982 và nằm trong quần thể Tháp Chăm đã được Tổ chức kỷ lục gia Việt Nam bình chọn top 10 tháp và cụm tháp cổ được nhiều du khách tham quan nhất được công bố vào năm 2014.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Các Làng Văn Hoá Tiêu Biểu

Làng Mơ Hra - Đáp

Nằm ở xã Tơ Tung, làng du lịch cộng đồng Mơ Hra-Đáp là điểm hẹn giàu bản sắc của người Bahnar với 226 hộ dân, trong đó 96% là đồng bào Bahnar. Ngôi làng gây ấn tượng bởi mái nhà rông cao vút và nhịp sống truyền thống vẫn được gìn giữ qua nghề dệt thổ cẩm, đan lát, cùng nghệ thuật cồng chiêng đặc sắc. Hình ảnh phụ nữ thoăn thoắt bên khung dệt, các già làng đan lát dưới tán cây, hay đêm hội vang tiếng chiêng, điệu xoang, đàn Ting Ning bên ghè rượu cần tạo nên trải nghiệm đậm chất văn hóa. Mơ Hra-Đáp còn được xem là “cánh chim đầu đàn” của xã Kbang về nghệ thuật cồng chiêng Tây Nguyên-Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Bên cạnh đó, ẩm thực địa phương như gà giã muối é, cơm lam, cá suối nướng hay tép đùm hấp lá chuối mang đến hương vị mộc mạc, khó quên giữa đại ngàn.

Làng Ốp

Làng Ốp (tiếng Jrai là Plei Ốp) là làng đồng bào dân tộc Jrai thuộc Pleiku, hiện vẫn giữ được bản sắc riêng vốn có về văn hóa truyền thống của người Jrai. Nhà rông văn hóa – linh hồn của làng – là nơi thường xuyên tổ chức các lễ hội của làng. Đến đây, ngoài nhà rông, du khách có thể ngắm dòng suối Ia Nil trong vắt, dịu mát cùng cảnh vật nên thơ xung quanh làng. Bên cạnh đó, du khách cũng sẽ khá thú vị khi được nghe già làng kể khan, hát dân ca hay được già đưa đi tìm hiểu các nghề truyền thống còn được dân làng lưu giữ. Ngoài ra, nếu đến đúng dịp, du khách sẽ cảm nhận thực sự “hơi thở” của làng qua những lễ hội đậm bản sắc văn hoá bản địa.

Các Làng Nghề Truyền Thống

Gia Lai không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn hấp dẫn bởi các làng nghề truyền thống đặc trưng, kết tinh giá trị văn hóa cao nguyên – duyên hải. Du khách có thể khám phá cà phê, mật ong rừng, hồ tiêu, mắc ca, rượu cần, thổ cẩm, nhạc cụ dân tộc của đồng bào Ba Na, Jrai; cùng rượu Bàu Đá, bánh tráng, nem chợ Huyện, nước mắm truyền thống từ vùng Gia Lai. Nhiều làng nghề như dệt thổ cẩm Hà Ri, nón ngựa Phú Gia, tiện gỗ mỹ nghệ Nhơn Hậu, bún Song Thần An Thái, Làng Ngơm Thung, Làng chế tác nhạc cụ dân tộc, Làng Breng… vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Tham quan, trải nghiệm sản xuất và mua sắm đặc sản địa phương sẽ giúp hành trình khám phá Gia Lai thêm phong phú, đậm đà bản sắc.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Các Bãi Biển Hoang Sơ Đẹp Nổi Tiếng

Gia Lai sở hữu đường bờ biển dài 134km và các bãi tắm đẹp như Quy Nhơn, Quy Hòa, Lộ Diêu, Trung Lương,… Cùng với đó là các danh lam thắng cảnh nổi tiếng như: Ghềnh Ráng – Tiên Sa, Cù Lao Xanh, Hòn Khô,…

Eo Gió

Eo Gió thuộc phường Quy Nhơn Đông, là một eo biển xanh, đẹp hình vòng cung được những rặng núi đá cao uốn cong ôm trọn vào lòng. Được mệnh danh là “thiên đường gió biển”, Eo Gió Quy Nhơn gây ấn tượng bởi vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ với địa hình độc đáo, những mỏm đá nhấp nhô bên làn nước trong xanh và con đường ven biển uốn lượn tuyệt đẹp. Không biết từ bao giờ hay xuất phát từ lòng mến mộ cảnh đẹp của các nhiếp ảnh gia và du khách khi đến tham quan tại đây, mà địa danh Eo Gió – đã được “phong tặng” là nơi có cảnh bình minh đẹp nhất Việt Nam. Điểm hấp dẫn nhất nơi đây là con đường đi bộ dọc eo biển ở Eo Gió được ví với Jeju ở Hàn Quốc. Từ đây, du khách thỏa sức ngắm biển trời, những dãy núi hùng vĩ, sóng dập dồn dưới chân và bãi đá đủ hình thù phía cuối con đường.

Kỳ Co

Kỳ Co mang vẻ đẹp nguyên sơ quyến rũ với biển xanh, cát trắng, nắng vàng đẹp tựa bức tranh vừa nên thơ vừa hùng vĩ, nơi được ví như “Maldives của Việt Nam”. Bên cạnh đó, Kỳ Co còn được mệnh danh là “chỉ cách thiên đường một bước chân”. Nơi đây hấp dẫn du khách, đặc biệt là những người thích du lịch khám phá, bởi không chỉ có cảnh đẹp làm say lòng người mà còn biết bao điều thú vị… Đây là điểm đến lý tưởng cho du lịch biển từ tháng 2 đến tháng 8, nổi bật với các hoạt động lặn san hô, cano siêu tốc và hải sản tươi ngon. Thiên nhiên đã ưu đãi cho Kỳ Co một không gian đầy sáng tạo tuyệt vời cùng với các dịch vụ du lịch hấp dẫn làm say lòng du khách.

Thắng Cảnh Ghềnh Ráng

Là tác phẩm thiên tạo với quần thể sơn thạch chạy sát biển, với đá chất chập chùng tạo thành hang, thành rạng, thành gành, cách Quy Nhơn khoảng 3km về phía Đông Nam. Từ đây du khách có thể ngắm bao quát toàn bộ phía Đông Quy Nhơn, bán đảo Phương Mai, Vịnh Thị Nại, Cù Lao Xanh… Nơi đây với khí hậu mát lành và phong cảnh hữu tình, được vua Bảo Đại chọn là nơi nghỉ mát từ năm 1927. Dưới chân đồi Ghềnh Ráng, bên bờ ghành là bãi tắm độc đáo với vô số viên đá cuội được sóng biển mài nhẵn nên còn được gọi là Bãi Trứng hay là bãi tắm “Hoàng Hậu”. Đây là bãi tắm đẹp mà xưa kia Vua Bảo Đại chỉ dành riêng cho Nam Phương Hoàng Hậu mỗi kỳ đến Quy Nhơn. Bên cạnh sườn đồi là nơi an nghỉ của nhà thơ Hàn Mặc Tử – một thi sĩ nổi tiếng trong làng thi ca Việt Nam.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Các Hòn Đảo Nhỏ Xinh Đẹp

Cù Lao Xanh

Cù Lao Xanh cách Quy Nhơn khoảng 22km, là món quà vô giá mà thiên nhiên ban tặng cho người dân Gia Lai. Đến đây, du khách sẽ được đắm mình trong một không gian xanh bất tận của biển xanh, trời xanh và đảo xanh. Được ngắm nhìn hoàng hôn trên cầu cảng với những chiếc thuyền con dập dềnh trên sóng biển, ngắm nhìn cuộc sống của những người dân làng chài dung dị trong khung cảnh bình yên phía bờ Nam của đảo; hoặc khám phá nét hoang sơ với những hòn đá đủ hình thù, với sự hùng vĩ, bao la của trời – biển và núi non nơi phía Bắc đảo. Nếu Quy Nhơn được ví như “thiên đường biển” miền Trung thì đảo Nhơn Châu, còn gọi là Cù Lao Xanh lại như hòn ngọc ẩn mình giữa đại dương mang đến một nét đẹp khác biệt: Hoang sơ, mộc mạc và đang dần thức giấc với nhịp sống mới.

Hòn Khô

Hòn Khô thuộc phường Quy nhơn Đông, nơi đây như một tấm bình phong khổng lồ che chắn cho làng chài Nhơn Hải. Là một trong những hòn đảo nằm gần bờ, Hòn Khô với những dãy núi đá cheo leo cố ngoi ra biển, bốn mùa gió biển thi nhau đùa cợt xô đẩy vào vách đá, những con sóng bạc đầu thích thú với việc tạo hình cho đá đã mang lại nét độc đáo cho Hòn Khô, là điểm đến hấp dẫn cho những ai thích lặn biển ngắm san hô đủ màu sắc rực rỡ cùng đàn cá đủ màu bơi lượn trong làn nước trong vắt, thử sức chinh phục đỉnh núi đá cheo leo hoặc phơi mình trên bãi cát vàng óng. Đến với Hòn Khô, du khách sẽ được thăm làng chài Nhơn Hải và thưởng thức những món hải sản tươi ngon miền biển bên ly rượu Bàu Đá cay nồng đậm đà.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Các Di Sản Văn Hoá Tiêu Biểu

Không Gian Văn Hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên

Bao ngàn đời nay, cồng chiêng gắn với Tây Nguyên như một phần không thể thiếu trong suốt vòng đời mỗi con người và trong hầu như tất cả các sự kiện quan trọng của cộng đồng: từ lễ thổi tai cho trẻ sơ sinh, lễ cưới xin, lễ tiễn đưa người chết, lễ đâm trâu trong ngày bỏ mả, v.v. cho đến lễ cúng máng nước, mừng lúa mới, lễ đóng cửa kho, lễ mừng nhà rông mới, v.v.

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã trở thành một Kiệt tác Di sản truyền khẩu và phi vật thể của Nhân loại.

Nghệ Thuật Bài Chòi

Nghệ thuật Bài chòi được bắt nguồn từ hội chơi Bài chòi, một hình thức văn hoá giải trí thường được tổ chức vào những ngày đầu xuân năm mới tại các tỉnh miền Trung (từ Quảng Bình đến Khánh Hòa). Nó đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của các tầng lớp nhân dân khu vực Miền Trung và đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ Thuật Tuồng

Bình Định được coi là cái nôi lớn nhất của nghệ thuật hát bội tại Việt Nam. Bộ môn nghệ thuật này gắn liền với tên tuổi của danh nhân Đào Duy Từ – người đặt nền móng, và nhà soạn tuồng lỗi lạc Đào Tấn – người đưa tuồng lên đến đỉnh cao. Điểm đặc sắc của tuồng Bình Định chính là sự hòa quyện giữa kỹ năng hát, múa cùng những thế võ cổ truyền điêu luyện, tạo nên phong cách riêng biệt và giàu bản sắc.

Nghệ Thuật Võ Cổ Truyền Bình Định

Võ cổ truyền Bình Định là di sản văn hóa phi vật thể quý giá của quốc gia, ra đời, tồn tại và phát triển song hành cùng công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Trải qua hàng trăm năm kế thừa và phát triển, võ cổ truyền Bình Định không ngừng được chọn lọc và nâng cao, trở thành một nét văn hóa đặc sắc ẩn chứa khí thế hào sáng của tinh thần thượng võ.

Võ cổ truyền Bình Định thuộc tỉnh Gia Lai vinh dự được Nhà nước Việt Nam công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism
Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Những đặc sản phải thử

Bánh Xèo Tôm Nhảy

Bánh xèo tôm nhảy Quy Nhơn mang một nét rất riêng, khác biệt hẳn so với bánh xèo miền Tây hay bánh xèo Huế. Điểm đặc trưng nằm ở nguyên liệu và cách chế biến: bột bánh được xay từ loại gạo trồng tại Bình Định, còn tôm phải là tôm đất đầm Thị Nại – loại tôm nhỏ bằng ngón tay út, vỏ mỏng, màu hồng, thịt chắc, ít tanh nhưng giàu dinh dưỡng.

Khi chế biến, người thợ tráng lớp bột mỏng trên chảo nhỏ, xếp tôm vào cùng giá và hành chẻ, đậy vung cho chín rồi gắp ra đĩa. Một chiếc bánh đạt chuẩn phải vàng giòn, thơm lừng, tôm hồng tươi, rau giá và hành vừa chín tới, không bị nát. Bánh thường ăn kèm rau sống theo mùa như cải, mầm, xoài thái sợi, dưa leo… chấm cùng nước mắm pha đặc trưng. Ngoài ra, thực khách còn có thể cuốn bánh xèo với bánh tráng gạo để tăng thêm hương vị.

Món bánh xèo tôm nhảy vừa dân dã vừa tinh tế đã được xếp vào danh sách 100 món ăn độc đáo nhất của ẩm thực Việt Nam. Đây là món mà bất kỳ ai đến Quy Nhơn cũng nên thử một lần để cảm nhận hương vị đặc trưng của vùng đất này.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Bánh Ít Lá Gai

Bánh ít lá gai không chỉ là món quà quê bình dị mà còn mang trong mình giá trị văn hóa, trở thành niềm tự hào của người dân Gia Lai.

Chiếc bánh có dáng chóp nón nhỏ nhắn, lớp vỏ làm từ bột nếp dẻo thơm, nhuộm màu xanh dịu từ lá gai. Bên trong là phần nhân ngọt ngào: đậu xanh bùi béo hoặc dừa thơm ngậy, hòa quyện cùng hương lá gai thoang thoảng. Bánh được gói trong lá chuối xanh, tạo nên vẻ mộc mạc, giản dị. Khi thưởng thức, người ăn cảm nhận sự hòa quyện tinh tế giữa vị ngọt thanh của nhân, vị béo của dừa hay đậu xanh, độ dẻo thơm của nếp và hương đặc trưng của lá gai. Bánh ít lá gai thường được dùng kèm trà nóng hoặc cà phê, mang đến hương vị đậm đà khó quên.

Với người dân địa phương, bánh ít lá gai gắn liền với những dịp lễ tết, cưới hỏi hay giỗ chạp. Ngày nay, bánh ít lá gai đã trở thành món quà quen thuộc không chỉ với người dân đất võ mà còn với du khách bốn phương. Người đến Gia Lai thường mua bánh để thưởng thức ngay, hoặc mang về làm quà cho bạn bè, người thân như một cách lưu giữ hương vị và văn hóa nơi đây.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Tré Rơm

Tré rơm không chỉ hấp dẫn bởi hương vị độc đáo mà còn gây ấn tượng bởi hình dáng đặc biệt, trông như một “bó chổi” nhỏ xinh. Vẻ ngoài dân dã, gần gũi được tạo nên từ những cọng rơm khô sau mùa gặt khiến bất cứ ai nhìn thấy cũng muốn tò mò khám phá.

Nguyên liệu chính để làm tré là thịt đầu heo. Thịt được sơ chế kỹ, rửa sạch, trần qua nước sôi với chút muối cho trắng và khử mùi, sau đó thái mỏng rồi trộn cùng các gia vị: đường, muối, tiêu xay, tiêu hạt, bột ngọt, thính gạo rang, riềng thái sợi, mè trắng và nước mắm nhỉ. Hỗn hợp này được ướp khoảng 60 phút để thấm đều gia vị.

Để tré ngon và bảo quản lâu, khâu gói rất công phu: bên trong là lá ổi, bên ngoài bọc thêm lá chuối hoặc nilon, rồi phủ lớp rơm rạ, buộc chặt và ủ từ 3 – 4 ngày. Chính cách gói nhiều lớp này giúp tré rơm giữ được hương vị và có thể để lâu, đặc biệt phù hợp trong những ngày lễ Tết.

Khi ăn, người ta tháo lớp rơm bên ngoài, dùng đũa đánh tơi thịt rồi bày ra đĩa. Tré thường được ăn kèm rau sống, rau húng, dưa chua, thêm chút đậu phộng rang, chấm cùng nước mắm tỏi ớt hoặc tương ớt. Nhâm nhi tré rơm với bánh đa nướng và ly rượu Bàu Đá, thực khách sẽ cảm nhận trọn vẹn vị chua, cay, mặn, ngọt – mộc mạc nhưng đậm đà, rất đặc trưng của món ăn dân dã này.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Bánh Hồng - Đặc Sản Tam Quan

Bánh hồng Tam Quan là món bánh lâu đời, gắn liền với vùng đất võ và nổi tiếng bởi ý nghĩa đặc biệt. Tên gọi “hồng” xuất phát từ việc chiếc bánh thường xuất hiện trong những dịp vui như cưới hỏi, tượng trưng cho may mắn và hạnh phúc lứa đôi.

Bánh hồng truyền thống có màu trắng ngà, từ lớp vỏ đến phần nhân, được làm từ gạo nếp dẻo thơm, dừa nạo sợi và đường. Ngày nay, để tăng thêm sự phong phú, người làm bánh còn kết hợp thêm nước ép lá dứa hay thanh long, tạo nên sắc hồng hoặc xanh lá dịu mắt, lan tỏa từ ngoài vào trong.

Không hổ danh là đặc sản địa phương, bánh hồng mang đến hương vị khiến thực khách xiêu lòng ngay lần đầu thưởng thức. Hương thơm đặc trưng của nếp, vị dai dẻo quyện cùng vị béo ngậy của dừa sợi, tất cả hòa thành một món tráng miệng dân dã nhưng đầy hấp dẫn.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Phở Khô Gia Lai (Phở Hai Tô)

Phở hai tô, hay còn gọi là phở khô, là món ăn đặc trưng của Gia Lai. Khác với phở nước truyền thống, một phần phở khô gồm một tô sợi phở đã trụng, ăn kèm tóp mỡ, thịt xay; và một tô nước lèo nóng hổi với thịt bò, bò viên hoặc thịt gà. Món ăn thường được dọn kèm giá trụng, rau húng quế, xà lách và không thể thiếu tương đen.

Khi thưởng thức, thực khách cho tương đen, thêm chút ớt và chanh vào tô phở rồi trộn đều. Vì sợi phở mới trụng thường dính nhau, người ăn sẽ chan thêm nước lèo để sợi tách ra, dễ trộn. Ăn phở hai tô, bạn sẽ cảm nhận được cái dai dai của sợi phở, vị đậm đà của tương đen, vị ngọt thanh từ nước lèo ninh xương. Dù ở nhà hàng sang trọng hay quán nhỏ ven đường, hương vị nước lèo vẫn giữ được sự chân thật, ngọt từ xương và thịt.

Phở khô không chỉ là món ăn “phải thử” của du khách khi đến Gia Lai mà còn là một phần quen thuộc trong đời sống người dân nơi đây. Với nhiều người, buổi sáng bắt đầu bằng một tô phở khô rồi nhâm nhi ly cà phê đã trở thành thói quen gắn bó, mở đầu cho một ngày mới đầy năng lượng.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

Rượu Bàu Đá

Rượu Bàu Đá là một trong những đặc sản nổi tiếng của Gia Lai với lịch sử hình thành hàng tram năm. Được chưng cất từ gạo ngon kết hợ với nước giếng Bàu Đá trong lành và men truyền thống, tạo nên hương vị đậm đà, trong vắt và mùi thơm đặc trưng. Quy trình nấu rượu hoàn toàn thủ công, từ khâu nấu cơm, ủ men, đến chưng cất bằng nồi đất, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm của người thợ. Nhờ vậy, rượu có độ cồn cao nhưng vẫn êm, hậu vị ngọt và sâu. Không chỉ là thức uống truyền thống trong các dịp lễ, rượu Bàu Đá còn trở thành sản phẩm đặc sản được nhiều du khách mua làm quà.

Gia Lai Department of Culture, Sports and Tourism

GNGCD Awards